«Ջեյմս Ուեբ» տիեզերական աստղադիտակն օգտագործող աստղագետները ջրային և ածխաթթու գազի սառույց են հայտնաբերել երիտասարդ Beta Pictoris աստղի շուրջ գտնվող բեկորային սկավառակում, ինչպես հաղորդվել է 2026 թվականի նոյեմբերի 14-ին հրապարակված ուսումնասիրության մեջ: Բացահայտումը նոր մանրամասներ է տրամադրում մոլորակային համակարգերի ձևավորման վաղ փուլերի մասին և ցույց տալիս, որ ջրով հարուստ աշխարհների համար անհրաժեշտ բաղադրիչները կարող են տարածված լինել տիեզերքում:
UA.News-ի փոխանցմամբ՝ հետազոտական խումբը, որը գլխավորում է Space Telescope Science Institute-ի աստղագետ Սառա Բետին, դիտարկումներ է իրականացրել 2023 թվականի դեկտեմբերի 7-ին՝ օգտագործելով NIRSpec մոտ ինֆրակարմիր սպեկտրոգրաֆը: Beta Pictoris-ը գտնվում է Երկրից մոտ 64 լուսատարի հեռավորության վրա և մոտ 20 միլիոն տարեկան է։ Այն շրջապատված է փոշու և բեկորների հսկայական սկավառակով, որտեղ արդեն հայտնաբերվել է երեք մոլորակ:
Սպեկտրային վերլուծություն և բաղադրություն
Կենտրոնական աստղի պայծառ լույսն անջատելով՝ հետազոտողները վերլուծել են սկավառակի փոշու անդրադարձրած լույսը 0.6-ից մինչև 5.2 միկրոմետր ալիքի երկարությունների միջակայքում: Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ ջրային սառույցը լույսը կլանում է մոտ 3 միկրոմետր ալիքի երկարության վրա, իսկ ածխաթթու գազը՝ 4.27 և 4.39 միկրոմետրերի մոտ: Սպեկտրային մանրամասները հաստատել են երկու տեսակի սառույցների առկայությունը աստղից մոտ 100 աստղագիտական միավոր հեռավորության վրա գտնվող երկու շրջաններում:
Գիտնականները պարզել են, որ ածխաթթու գազի սառույցը խառնված է ջրային սառույցի հետ, այլ ոչ թե առանձնացված է մասնիկների տեսքով: Գնահատականների համաձայն՝ յուրաքանչյուր տասը ջրի մոլեկուլին բաժին է ընկնում փոքր-ինչ ավելի քան մեկ ածխաթթու գազի մոլեկուլ, ինչը կազմում է սառույցի մոտ 11 տոկոսը: Այս համամասնությունը համապատասխանում է մեր Արեգակնային համակարգի գիսաստղերում և այլ երիտասարդ աստղերի շուրջ հայտնաբերված ցուցանիշներին:
Ամորֆ կառուցվածք և ծագում
Համակարգում հայտնաբերված ջրային սառույցն ամբողջությամբ ամորֆ է և հիշեցնում է ապակի, այլ ոչ թե կանոնավոր բյուրեղային ցանց: Բյուրեղային սառույցը կազմում է 7 տոկոսից պակաս: Ամորֆ կառուցվածքը պահպանելու համար սառույցը պետք է մնա մոտ 100 կելվինից՝ միջին հաշվով -173 աստիճան Ցելսիուսից ցածր ջերմաստիճանում, հակառակ դեպքում աստղի ճառագայթումը կփոխի դրա կառուցվածքը:
Հեղինակների խոսքով՝ սառույցի միատեսակ բաշխումը սկավառակում կարող է բացատրվել պլանետեզիմալների հաճախակի բախումներով, որոնք դուրս են բերում թարմ և պաշտպանված սառցային փոշի՝ համալրելով աստղի ճառագայթման հետևանքով ոչնչացվող նյութի պաշարները: