Շուկայից դուրս գալը և Citadel-ի գործարքը
OpenAI-ի նախկին հետազոտող Լեոպոլդ Աշենբրենները՝ Situational Awareness հեջ-ֆոնդի հիմնադիրը, ստիպված է եղել փակել հանրային բաժնետոմսերի իր ամբողջ պորտֆելը։ Ըստ CNBC-ի և Business Insider-ի հաղորդումների, Քեն Գրիֆինի Citadel ընկերությունը ձեռք է բերել այդ ակտիվների զգալի մասը՝ AI-ի ոլորտում տեղի ունեցած շուկայական տատանումների և ֆոնդի կրած զգալի վնասներից հետո։
Situational Awareness ֆոնդը, որը հուլիսի սկզբին հասել էր մոտ 45 միլիարդ դոլարի ակտիվների, հայտնվել էր իրացվելիության ճգնաժամի մեջ։ Ֆոնդի հիմնական ներդրումները, ինչպիսիք են SK Hynix-ը, անկում էին ապրել, իսկ Adobe-ի նման ծրագրային ապահովման ընկերություններում ունեցած կարճ դիրքերը (short positions) հակառակ արդյունք էին տվել։ Աղբյուրները նշում են, որ ֆոնդը պահպանում է իր մասնավոր ներդրումները, ներառյալ Anthropic-ում ունեցած բաժնեմասը, չնայած հանրային ակտիվների լիակատար վաճառքին։
Փլուզման մեխանիզմը
Ֆոնդի արագ անկումը տեղի ունեցավ 2026 թվականի առաջին կիսամյակում 439% եկամտաբերություն գրանցելուց հետո։ Աշենբրենների ռազմավարությունը հիմնված էր այն համոզմունքի վրա, որ արհեստական բանականությունը կհանգեցնի հաշվարկային հզորությունների և էներգետիկ ենթակառուցվածքների հսկայական ընդլայնման։ Թեև նրա երկարաժամկետ կանխատեսումները համահունչ էին նրա 2024 թվականի էսսեներին, շուկայի կարճաժամկետ արձագանքը խիստ էր։
Լիկվիդացիայի հիմնական պատճառը մարժինալ պահանջներն էին (margin calls)։ Հունիսին, երբ Հարավային Կորեայի հիշողության չիպեր արտադրող ընկերությունների բաժնետոմսերը սկսեցին անկում ապրել, լծակներ (leverage) օգտագործող ներդրողները ստիպված եղան վաճառել ակտիվները՝ վարկատուների պահանջները բավարարելու համար։ Սա ստեղծեց հարկադիր վաճառքների մի շղթա, որը քարշ տվեց նաև ֆոնդի դիրքերը։
Պատմական համատեքստ և շուկայի տրամադրությունները
Շուկայական վերլուծաբանները այս իրավիճակը համեմատում են անցյալի հեջ-ֆոնդերի ձախողումների հետ, ինչպիսիք են Long-Term Capital Management-ը (1998թ.) և Փիթեր Թիլի Clarium Capital-ը։ Այս դեպքերը վերահաստատում են Ուոլ Սթրիթի այն դասը, որ ճշգրիտ հիմնարար թեզը բավարար չէ, եթե ներդրողը չունի իրացվելիություն՝ կարճաժամկետ շուկայական տատանումներից դուրս գալու համար։ Citadel-ի գործարքի մասին լուրերից հետո շուկայում արդեն նկատվում են վերականգնման նշաններ, քանի որ ներդրողները կարծում են, որ հարկադիր վաճառքների ամենասուր փուլն անցել է։