ՎԱՇԻՆԳՏՈՆ – ԱՄՆ-ում Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատի ընտրատարածքների արտահերթ սահմանազատման (redistricting) աննախադեպ ալիքը փոխել է երկրի բնակչության մոտ մեկ տասներորդի ընտրական քարտեզը: Այս մասին հայտնում է ClickOnDetroit պարբերականը՝ վկայակոչելով Protect Democracy հետազոտական կազմակերպության զեկույցը:
Հետազոտության համաձայն՝ ավելի քան 34,8 միլիոն ամերիկացի այժմ ապրում է այլ ընտրատարածքում, քան 2024 թվականի ընտրությունների ժամանակ: Բացի այդ, ԱՄՆ բնակչության մոտ 20%-ն այժմ գտնվում է այնպիսի ընտրատարածքներում, որտեղ ընտրողների ավելի քան 25%-ը նոր է ավելացվել քարտեզների վերանայման արդյունքում:
Քաղաքական պայքարի աշխարհագրությունը
Ընտրական քարտեզների ակտիվ վերանայումը սկսվեց անցյալ տարի, երբ Դոնալդ Թրամփի կոչով Տեքսասի հանրապետական օրենսդիրները փոխեցին նահանգի ընտրատարածքները՝ հօգուտ իրենց կուսակցության: Ի պատասխան դրան՝ Կալիֆոռնիան հանրաքվեի միջոցով վերանայեց իր քարտեզները՝ առավելություն տալով դեմոկրատներին և ժամանակավորապես շրջանցելով անկախ հանձնաժողովի կանոնները:
Այս գործընթացի արդյունքում Հանրապետական կուսակցությունը կարող է լրացուցիչ 9 աթոռ ստանալ Ներկայացուցիչների պալատում: Փորձագետները նշում են, որ կուսակցական շահերով առաջնորդվող սահմանազատումը թուլացնում է կապը պատգամավորների և տեղական համայնքների միջև:
«Եթե այս միտումը շարունակվի, հարց է առաջանում՝ արդյոք ընտրված պաշտոնյաներն իսկապես ներկայացնում են իրենց ընտրողներին, թե քարտեզագիրներն են պատահականորեն ընտրում քաղաքացիներին՝ կուսակցական առավելություն ապահովելու համար», – նշել է Protect Democracy-ի քաղաքական հարցերով մասնագետ Բեն Ռադերստորֆը:
Ընտրողների շփոթմունքը և դատական միջամտությունները
Արտահերթ սահմանազատումը լուրջ խնդիրներ է առաջացրել նաև քաղաքացիների համար: Միսսուրի նահանգում դատական քաշքշուկների պատճառով ընտրողները հայտնվել էին անորոշության մեջ, թե որ ընտրատարածքին են պատկանում: Արդյունքում, ԱՄՆ Գերագույն դատարանը ստիպված եղավ միջամտել՝ չեղարկելով նոր քարտեզը և վերադարձնելով նախկին սահմանները առաջիկա ընտրությունների համար:
Զեկույցի հեղինակները ընդգծում են, որ նման քայլերը նվազեցնում են հանրության վստահությունը ընտրական համակարգի նկատմամբ և քաղաքական գործիչներին մեկուսացնում հանրային պատասխանատվությունից: Protection Democracy-ն առաջարկում է անցնել համամասնական ընտրակարգի կամ ստեղծել անկախ հանձնաժողովներ, որոնք կանխեն կուսակցական միջամտությունները: