Այս լուսանկարը ֆիքսում է այն անհավանական պահը, երբ Սառը պատերազմի շրջանի Եվրոպայի ամենասարսափելի բռնապետներից մեկի անձնական ապարանքը գրավվեց հենց այն ժողովրդի կողմից, ում նա ճնշում էր ավելի քան քառորդ դար։ Կադրում սովորական ռումինացիներ են՝ ձմեռային վերարկուներով և գլխարկներով, որոնք լցվել են Բուխարեստի Կենտրոնական կոմիտեի շենքում գտնվող Նիկոլաե Չաուշեսկուի աշխատասենյակը։ Ոմանք նստած են ընկույզի փայտից պատրաստված ծանր սեղանի շուրջ, որտեղ նախկինում ստորագրվում էին միահեծան հրամանագրեր, մյուսները հաղթական նշաններ են ցույց տալիս միջազգային լրագրողների տեսախցիկներին։ Ինչպե՞ս ընդամենը քանի ժամում Սեկուրիտատեի կողմից անառիկ պահվող այդ սրբատեղին վերածվեց ժողովրդական հեղափոխության բաց հարթակի։
Ինչ է պատկերված լուսանկարում
Կոմպոզիցիան ակնառու է դարձնում տոտալիտար շքեղության և ժողովրդական ազատագրման բախումը։ Կենտրոնում Չաուշեսկուի աշխատասեղանն է՝ փայլեցված փայտով և կաշվե աթոռներով, որոնք խորհրդանշում էին կոմունիստական Ռումինիայի բացարձակ իշխանությունը։ Այդ աթոռներին նստած են երիտասարդ բանվորներ, ուսանողներ և քաղաքացիներ, որոնց դեմքերին անհավատալի հրճվանք է ու հաղթական բերկրանք։ 1989 թվականի դեկտեմբերի 22-ի ցուրտ կեսօրին նրանք ձեռք են տալիս բռնապետի անձնական հեռախոսներին, ուսումնասիրում են փաստաթղթերն ու տեսախցիկների առջև բարձրացնում ‘V’ (հաղթանակ) նշանը։
Լուսանկարի հետևում ընկած պահը
Դեպքերը զարգացան արտակարգ արագությամբ 1989 թվականի դեկտեմբերի 22-ի առավոտյան։ Ընդամենը 24 ժամ առաջ Չաուշեսկուն Բուխարեստի Պալատական հրապարակում կազմակերպել էր հանրահավաք՝ ցույց տալու համար, թե իբր վերահսկում է իրավիճակը Տիմիշոարայում տեղի ունեցած արյունալի բախումներից հետո։ Սակայն հավաքված ամբոխը շրջվեց նրա դեմ՝ սկսելով վանկարկել «Ազատություն» և «Տիմիշոարա»։ Դեկտեմբերի 22-ի առավոտյան հարյուր հազարավոր ցուցարարներ պաշարեցին Կենտրոնական կոմիտեի շենքը։ Երբ ամբոխը ջարդեց մուտքի դռները, Չաուշեսկուն և նրա կինը՝ Էլենան, տանիքից փախան ուղղաթիռով ժամը 12:06-ին։ Րոպեներ անց ցուցարարները լցվեցին միջանցքներն ու գրավեցին նրա աշխատասենյակը։
Լուսանկարիչը և ծագումնաբանությունը
Շենքի դռները բացվելուն պես ցուցարարների հետ ներս նետվեցին ինչպես ռումինացի լուսանկարիչները, այնպես էլ Reuters, Associated Press և Agence France-Presse ապարատների միջազգային թղթակիցները։ Խառնաշփոթի մեջ մամուլի աշխատակիցներն ու հեղափոխականները կողք կողքի քայլում էին գաղտնի օբյեկտի սենյակներով։ Լուսանկարիչները ֆիքսեցին, թե ինչպես են քաղաքացիները դուրս գալիս հեռուստատեսային ուղիղ եթեր և ծիրանի-կապույտ-կարմիր դրոշներից կտրում կոմունիստական զինանշանը՝ ստեղծելով ռումինական հեղափոխության հայտնի «անցքով դրոշը»։ Այս լուսանկարները վայրկենապես տարածվեցին աշխարհի խոշորագույն լրատվական агентությունների միջոցով։
Պատմական համատեքստ. Տիմիշոարայից մինչև Բուխարեստ
Հեղափոխությունը բռնկվել էր մեկ շաբաթ առաջ՝ 1989-ի դեկտեմբերի 16-ին, Տիմիշոարա քաղաքում, որտեղ բնակիչները դուրս էին եկել պաշտպանելու այլախոհ քահանա Լասլո Տյոկեշին։ Երբ ուժայինները կրակ բացեցին, բողոքի ալիքը տարածվեց ողջ երկրով։ Ռումինիան Արևելյան Եվրոպայում ստալինյան տիպի վերջին ամրոցն էր. եթե Լեհաստանում, Հունգարիայում և Դ his Արևելյան Գերմանիայում կոմունիստական ռեժիմները փլուզվեցին խաղաղ ճանապարհով, ապա Չաուշեսկուն ընտրեց բռնության ուղին։ Սակայն դեկտեմբերի 22-ին բանակն անցավ ժողովրդի կողմը՝ անօգնական թողնելով բռնապետին։
Ինչու է այս լուսանկարը կարևոր մինչ օրս
Այս կադրը Սառը պատերազմի ավարտի ամենաազդեցիկ պատկերային վկայություններից է։ Ի տարբերություն պաշտոնական դիվանագիտական արարողությունների, այս լուսանկարը ցույց է տալիս քաղաքական բեկման մարդկային, հուզական կողմը՝ սովորական քաղաքացիների ներխուժումը բռնապետության սրտամաս։ Սույն լուսանկարի արվելուց երեք օր անց՝ 1989 թ. դեկտեմբերի 25-ին, Չաուշեսկու ամուսինները ձերբակալվեցին Տիրգովիշտեի մոտ, արագացված դատավարությամբ դատապարտվեցին և գնդակահարվեցին։ Բռնապետի սեղանին տիրացած քաղաքացիների պատկերը հիշեցնում է, թե որքան արագ կարող է փլուզվել թվացյալ անսասան տոտալիտար վարչակարգը, երբ վախը տեղի է տալիս համախմբվածությանը։