Հրադադարի փխրունությունը և ռազմավարական հաշվարկները
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ Շենժենում կայանալիք Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան տնտեսական համագործակցության (APEC) գագաթնաժողովին ընդառաջ՝ Վաշինգտոնի և Պեկինի միջև ձեռք բերված «կառուցողական ռազմավարական կայունության» մթնոլորտը սկսում է ճաքեր տալ: Ինչպես հաղորդում է Foreign Affairs-ը, 2025 թվականին Հարավային Կորեայի Պուսան քաղաքում կնքված առևտրային հրադադարը, որը հիմք էր ծառայել երկկողմ հարաբերությունների կարգավորման համար, մոտենում է իր ավարտին՝ 2027 թվականի հունվարին: Այս պայմանագիրը, որը սահմանափակում էր ԱՄՆ-ի մաքսատուրքերը 12.5 տոկոսով և դադարեցնում Չինաստանի կողմից հազվագյուտ հողային մետաղների արտահանման սահմանափակումները, ներկայումս ավելի շատ ընկալվում է որպես մարտավարական դադար, քան երկարաժամկետ խաղաղության երաշխիք:
2025 թվականի առևտրային պատերազմից հետո, երբ ԱՄՆ-ը մաքսատուրքերը բարձրացրել էր մինչև 140 տոկոս, իսկ Չինաստանը պատասխանել էր արտահանման սահմանափակումներով, Պուսանի համաձայնագիրը թույլ տվեց նվազեցնել լարվածությունը: Այնուամենայնիվ, Թրամփի վարչակազմի վերջին զիջողական քաղաքականությունը, ներառյալ տեխնոլոգիական արտահանման հանդեպ մեղմ վերաբերմունքը և Թայվանի նեղուցում ռազմածովային ակտիվության նվազումը, Պեկինի կողմից մեկնաբանվում է որպես թուլության նշան: Ըստ Foreign Affairs-ի, չինացի փորձագետները համոզված են, որ այս կայունությունը ոչ թե Վաշինգտոնի բարի կամքի, այլ Չինաստանի «քրտնաջան պայքարի» արդյունքն է:
Ռազմավարական տարաձայնություններ և սխալ հաշվարկներ
ԱՄՆ-ի ներկայիս զիջողական մոտեցումը Պեկինը դիտարկում է որպես ժամանակավոր հնարավորություն՝ սեփական արդյունաբերական և տեխնոլոգիական դիրքերն ամրապնդելու համար: Շանհայի միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի փորձագետները շեշտում են, որ ներկայիս դետանտը ավելի շատ մարտավարական բնույթ է կրում, քան ռազմավարական: Չինաստանի ղեկավարությունը, օգտվելով ամերիկյան կողմի զսպվածությունից, շարունակում է սահմանափակել հազվագյուտ հողային մետաղների մատակարարումները՝ դրանով իսկ պահելով Վաշինգտոնին լարվածության մեջ և ցուցադրելով իր ազդեցության լծակները: ԱՄՆ-ի Կոնգրեսում դեմոկրատների աճող ազդեցությունը և Nvidia-ի համահիմնադիր Ջենսեն Հուանգի շուրջ ծագած սկանդալը ստիպում են ամերիկյան քաղաքական շրջանակներին վերանայել իրենց հանդուրժողականությունը, ինչը կարող է հանգեցնել նոր առճակատման:
Առճակատման ճանապարհը և հունվարյան վերջնաժամկետը
Շենժենում և Դեկտեմբերին Մայամիում նախատեսված հանդիպումները վերջին հնարավորությունն են Պուսանի համաձայնագրի երկարաձգման համար: Չինաստանի արտաքին քաղաքականության շրջանակներում գերիշխում է այն տեսակետը, որ հարաբերությունների «վերջնական հաշվեհարդարը» անխուսափելի է, և այս հրադադարը պարզապես ժամանակ է տալիս Պեկինին ավելի լավ նախապատրաստվելու հնարավոր ճգնաժամին՝ լինի դա Թայվանի շուրջ, թե առևտրային նոր սահմանափակումների տեսքով: Եթե հունվարին համաձայնագիրը չերկարաձգվի, ապա 2025 թվականի կառուցվածքային լարվածությունը կարող է վերադառնալ նոր թափով: Այս իրավիճակում երկու գերտերությունների միջև սխալ հաշվարկների հավանականությունը մնում է չափազանց բարձր, քանի որ կողմերը գործում են փոխադարձ անվստահության և մրցակցային հավակնությունների պայմաններում:
Իրավիճակը բարդանում է նաև նրանով, որ Պեկինը շարունակում է ճնշում գործադրել տարածաշրջանային իր հարևանների վրա՝ օգտվելով ԱՄՆ-ի զբաղվածությունից այլ գլոբալ մարտահրավերներով: Հարավչինական ծովում տեղի ունեցող միջադեպերը և Ճապոնիայի հանդեպ կիրառվող տնտեսական սահմանափակումները ցույց են տալիս, որ Չինաստանը չի հրաժարվել իր ագրեսիվ դիրքորոշումից: ԱՄՆ-ի կողմից իրականացվող զսպվածությունը, որը նպատակ ուներ պահպանել կայունությունը, իրականում ընկալվել է որպես հնարավորություն Չինաստանի համար՝ փոխելու ուժերի հարաբերակցությունը հօգուտ իրեն: Արդյունքում, եթե 2027 թվականի հունվարին չլինի նոր համաձայնություն, աշխարհը կարող է ականատես լինել առևտրային և ռազմավարական նոր ճգնաժամի, որը կխաթարի գլոբալ տնտեսական կայունությունը և կխորացնի աշխարհաքաղաքական պառակտումը:

