Բախումների կտրուկ սրում մի քանի ճակատներում
Միացյալ Նահանգների և Իրանի միջև ռազմական դիմակայությունը թևակոխել է ծայրահեղ վտանգավոր փուլ, որն ուղեկցվում է ամերիկյան ինտենսիվ օդային հարվածների 11-րդ անընդմեջ գիշերով և տարածաշրջանային պատասխան գործողությունների ընդլայնմամբ։ Ինչպես հաղորդում են Associated Press և Al Jazeera լրատվական գործակալությունները, ԱՄՆ Կենտրոնական հրամանատարությունը (CENTCOM) թիրախավորել է Իրանի տարածքում գտնվող մի շարք ռազմական օբյեկտներ, այդ թվում՝ ինքնաթիռների ըմբռնիչներ, անօդաչու թռչող սարքերի պահեստներ և կենսական նշանակության ենթակառուցվածքներ։ Այս հարվածներին ի պատասխան՝ իրանական ուժերը ԱԹՍ-ներով գրոհել են Հորդանանում և Բահրեյնում գտնվող ամերիկյան առանցքային ռազմաբազաները, իսկ Եմենի իրանամետ հութի ապստամբները Կարմիր ծովում հայտարարել են ծովային շրջափակում՝ ուղղակիորեն թիրախավորելով Սաուդյան Արաբիայի նավթի արտահանման այլընտրանքային ուղիները։
Հակամարտության ֆինանսական և տնտեսական հետևանքներն արագորեն աճում են։ ԱՄՆ պաշտպանության նախարար Փիթ Հեգսեթը, ելույթ ունենալով Սենատի հատկացումների հանձնաժողովում՝ Շտաբների պետերի միացյալ կոմիտեի նախագահ, գեներալ Դեն Քեյնի հետ միասին, հայտնել է, որ Իրանի դեմ պատերազմն արդեն արժեցել է Միացյալ Նահանգներին 37,5 միլիարդ դոլար. սա գրեթե 8 միլիարդ դոլարով ավելի է նախորդ հանրային գնահատականից։ Միևնույն ժամանակ, էներգակիրների համաշխարհային շուկան կտրուկ արձագանքել է Հորմուզի նեղուցի շրջափակմանը։ Brent տեսակի նավթի գինը գերազանցել է բարելի դիմաց 92 դոլարը՝ գրանցելով հունիսի կեսերից ի վեր ամենաբարձր ցուցանիշը, իսկ ԱՄՆ-ում բենզինի միջին գինը հասել է 4 դոլարի՝ մեկ գալոնի դիմաց։ Ի պատասխան ծովային ռիսկերի մեծացմանը՝ ֆրանսիական CMA CGM լոգիստիկ հսկան հայտարարել է օգոստոսի 1-ից կոնտեյներների համար 65-ից 165 դոլար արտակարգ հավելավճար սահմանելու մասին՝ վկայակոչելով վառելիքի գների կտրուկ աճը։
Ռազմական գործողությունները Իրանում և պատասխան հարվածները
Ամերիկյան օդային հարվածների վերջին ալիքն ընդգրկել է իրանական մի շարք նահանգներ, այդ թվում՝ Բուշեհրը, Արևելյան Ադրբեջանը, Համադանը, Հորմոզգանը, Խուզեստանը և Սիստան ու Բելուջիստանը։ Բուշեհրում, որտեղ գտնվում է Իրանի միակ գործող ատոմային էլեկտրակայանը, տեղական անվտանգության պաշտոնյաները Fars լրատվական գործակալությանը հայտնել են, որ պայթյուններ են տեղի ունեցել համանուն քաղաքում և Խորմոջի մոտակայքում։ Թեև զոհեր և վիրավորներ չեն գրանցվել, էլեկտրական ենթակայանին հասցված հարվածի պատճառով հարակից Բանդար-է Գահ գյուղում հոսանքազրկում է տեղի ունեցել, որը վերականգնվել է երկու ժամվա ընթացքում։ Խուզեստան նահանգում վավերացված տեսանյութերը ցույց են տալիս հրդեհներ Բեհբահանի հյուսիսարևմտյան օդանավակայանի մոտակայքում գտնվող ռազմական օբյեկտներում։
Իրանի ռազմական հրամանատարությունն անմիջապես ձեռնարկել է համակարգված պատասխան գործողություններ՝ կիրառելով հարվածային ԱԹՍ-ներ հարևան Ծոցի երկրներում տեղակայված ամերիկյան բազաների դեմ։ Ինչպես հաղորդում է Mehr լրատվական գործակալությունը, իրանական անօդաչուները թիրախավորել են Հորդանանի «Մուվաֆաք Սալթի» (Ազրաք) և Բահրեյնի «Շեյխ Իսա» ռազմաբազաները։ Իրանական կողմը պնդում է, որ հաջողությամբ հարվածել է ամերիկյան զորքերի կեցության վայրերին, սարքավորումների պահեստներին և ծանր ինքնաթիռների սպասարկման ըմբռնիչներին։ Հարվածների աշխարհագրության ընդլայնումը դեպի Հորդանան և Բահրեյն ցույց է տալիս Թեհրանի մտադրությունը՝ ուղղակի վնասներ հասցնել այն երկրներին, որոնք համագործակցում են Վաշինգտոնի հետ։
Թրամփի սպառնալիքը «Pickaxe Mountain»-ին և միջուկային գործոնը
Տարածաշրջանային լարվածությունը նոր թափ ստացավ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հայտարարություններից հետո։ Սպիտակ տան Օվալաձև կաբինետից խոսելով՝ Թրամփը բացառել է դիվանագիտական բանակցությունների հնարավորությունը՝ նշելով, որ Վաշինգտոնը «հանդիպելու ցանկություն չունի», քանի դեռ Իրանը պատրաստ չէ բանակցել «իմաստալից ձևով»։ Թրամփը նաև ազդարարել է ռազմական արշավի ուժգնացման մասին՝ նշելով, որ ԱՄՆ-ը շուտով թիրախավորելու է «Pickaxe Mountain» («Բրիչ լեռ») կոչվող ստորգետնյա ամրացված տարածքը, որը գտնվում է Իրանի հիմնական միջուկային հարստացման օբյեկտներից մեկի մոտ։ Թրամփը սպառնացել է հարվածել այդ վայրին «շատ շուտով և չափազանց ծանր»։
Իրանի ռազմական ղեկավարությունը պետական լրատվամիջոցներով անմիջապես արձագանքել է՝ նշելով, որ միջուկային կամ այլ զգայուն օբյեկտների վրա ցանկացած հարձակում կդիտարկվի որպես կարմիր գծի անցում և կհանգեցնի անսահմանափակ պատասխան գործողությունների։ Այս սպառնալիքները հնչում են այն տեղեկությունների ֆոնին, ըստ որոնց՝ Թրամփի վարչակազմը հավանություն է տվել Սաուդյան Արաբիայի հետ քաղաքացիական միջուկային համաձայնագրին, ինչը կարող է թույլ տալ ուրանի հարստացման կենտրոն ստեղծել թագավորությունում՝ համատեղ հետազոտություններից հետո։
Հութիների շրջափակումը և Կարմիր ծովի ճակատը
Որպես համակարգված ճնշման մաս՝ Եմենի հութի ապստամբները ծովային շրջափակում են հայտարարել Սաուդյան Արաբիայի դեմ։ Քանի որ Հորմուզի նեղուցը փաստացի փակ է առևտրային նավերի համար, Էր Ռիադը մեծապես ապավինում էր դեպի Կարմիր ծով տանող իր արևելք-արևմուտք նավթամուղին՝ միլիոնավոր բարելներ արտահանելու համար։ Բաբ էլ-Մանդեբի նեղուցում հաստատվելով՝ հութիները փորձում են կտրել նաև այս այլընտրանքային ուղին։
Ըստ հութիների վերահսկողության տակ գտնվող SABA լրատվական գործակալության՝ առնվազն վեց առևտրային նավ Կարմիր ծովում ստիպված են եղել փոխել իրենց երթուղին հութիների նախազգուշացումներից հետո։ Սա ստիպում է միջազգային բեռնափոխադրողներին կա՛մ անցնել բարձր ռիսկային գոտիներով, կա՛մ ընտրել Աֆրիկայի շուրջը պտտվելու երկար ու ծախսատար ճանապարհը։
Դիվանագիտական փակուղի և ներքաղաքական ճնշումներ
Չնայած տարածաշրջանային դերակատարների ջանքերին՝ դիվանագիտական խողովակները մնում են խիստ սահմանափակ։ Իրանի ներքին գործերի նախարար Էսկանդար Մոմենին մեկնել է Իսլամաբադ՝ բանակցելու Պակիստանի վարչապետ Շեհբազ Շարիֆի և բանակի շտաբի պետ Ասիմ Մունիրի հետ, քանի որ Պակիստանը փորձում է միջնորդ հանդիսանալ կողմերի միջև։ Զուգահեռաբար, Եգիպտոսի ԱԳ նախարար Բադր Աբդելատին ԱՄԷ-ում հանդիպել է իր գործընկեր Աբդուլլահ բին Զայեդ Ալ Նահյանի հետ, որտեղ կողմերը դատապարտել են արաբական երկրների դեմ իրանական հարձակումները և կարևորել Հորմուզի նեղուցում նավագնացության ազատության պահպանումը։
Վաշինգտոնում վարչակազմն ու զինվորականները բախվում են լուրջ քննադատության՝ հստակ ելքի ռազմավարություն չունենալու պատճառով։ Սենատում կայացած լարված լսումների ժամանակ հանրապետական սենատոր Ջոն Քենեդին պաշտպանության նախարար Հեգսեթից պահանջել է «հստակ պատասխաններ» պատերազմի վերջնական նպատակների վերաբերյալ։ Հեգսեթը պաշտպանել է վարչակազմի դիրքորոշումը՝ նշելով, որ «խաղաղություն հաստատելու լավագույն միջոցը պատերազմին պատրաստվելն ու այն կանխելն է»։ Սակայն, հաշվի առնելով ամերիկացի զինծառայողների կորուստները (այդ թվում՝ Հորդանանում սպանված 25-ամյա լեյտենանտ Թայլեր Ջեյմս Ֆիհանի մահը) և 37 միլիարդ դոլարը գերազանցող ֆինանսական բեռը, Սպիտակ տան վրա ներքաղաքական ճնշումները միայն աճելու են։