Ճապոնիան պատրաստվում է արձակել Martian Moons Exploration՝ MMX առաքելության տիեզերանավը դեպի Մարսի Ֆոբոս արբանյակ։ JAXA-ի հայտարարությամբ՝ Տանեգասիմայից մեկնարկը նախատեսված է հոկտեմբերի 20-ին՝ Ճապոնիայի ժամանակով 04:41:03-ին, այսինքն՝ հոկտեմբերի 19-ին Հայաստանի ժամանակով 23:41:03-ին։ Նմուշների վերադարձը Երկիր նախատեսվում է 2031 թվականին․ և՛ մեկնարկը, և՛ հետագա փուլերը դեռ ծրագրային ժամկետներ են։
Ցածր ձգողականության և ուղեծրային մարտահրավերների հաղթահարում
Ֆոբոսի վրայից նմուշներ վերցնելը տեխնիկական հսկայական խնդիրներ է առաջադրում։ Մոտ 20 կիլոմետր տրամագծով կարտոֆիլաձև արբանյակն ունի չնչին սեփական ձգողականություն, սակայն գտնվում է հսկայական զանգված ունեցող Մարսի անմիջական հարևանությամբ, ինչը մեծացնում է վայրէջքի բարդությունը։ The Business Standard-ի ներկայացրած ծրագրով՝ տիեզերանավը նախ կուսումնասիրի փոքր արբանյակ Դեիմոսը, այնուհետև կկենտրոնանա Ֆոբոսի վրա։
Ֆոբոսին մոտենալիս տիեզերանավը կտեղադրի փոքրիկ հետազոտական ռովեր, որը մշակվել է ֆրանսիական և գերմանական գործակալությունների հետ համատեղ։ Հիմնական զոնդը վայրէջք կկատարի ռոբոտացված բազկի և երկու նմուշառիչների միջոցով՝ հավաքելով մոտ 10 գրամ նյութ։ Գիտնականները նշում են, որ նույնիսկ այս փոքր քանակությունը բավարար է մանրակրկիտ լաբորատոր հետազոտությունների համար։
Մոլորակային ծագման բացահայտումը
Տասնամյակներ շարունակ գիտնականները վիճում են Ֆոբոսի և Դեիմոսի ծագման շուրջ՝ արդյոք դրանք ձևավորվել են Մարսի վրա հսկայական բախման հետևանքով առաջացած բեկորներից, թե դրանք Մարսի կողմից որսացված աստերոիդներ են։ Բնական պատմության թանգարանի պրոֆեսոր Սառա Ռասելը նշում է, որ նմուշների քիմիական և հանքաբանական վերլուծությունը թույլ կտա գրեթե ակնթարթորեն պարզել ճշմարտությունը։
Ավելին, քանի որ Ֆոբոսը շատ մոտ է Մարսին, մոլորակի վրա տեղի ունեցած միլիոնավոր բախումների հետևանքով թռչող փոքրիկ մասնիկները կարող են ներդրված լինել արբանյակի հողի մեջ։ Սա նշանակում է, որ բերված նմուշները կարող են պարունակել նաև բուն Մարսից ստացված մասնիկներ՝ առանց Երկրի մթնոլորտային աղտոտման։
Գիտական նշանակությունը և հեռանկարները
Լեսթերի համալսարանի դոկտոր Քրիսա Ավդելիդուն ընդգծել է, որ յուրաքանչյուր հատիկ կարող է ենթարկվել բազմաթիվ ուսումնասիրությունների, ինչը յուրաքանչյուր գրամ նյութը դարձնում է անգին։ Մարսի համակարգ ժամանումը նախատեսված է 2027 թվականի օգոստոսին, և համաշխարհային գիտական հանրությունը սպասում է այս պատմական առաքելության հետագա քայլերին։